Ambities: een vervolg

Op 2 juni schreef ik hier over mijn bijenambities. Ik had net mijn 2e kast geschilderd. Een week later maakte ik een aflegger die ik naar een tweede standplaats verhuisde. Ik was leuk op weg naar mijn einddoel: 5 kasten op 3 plekken.

Voor dit jaar was ik met 2 kasten op 2 plekken al ontzettend trots en tevreden. Het zette mijn ambitie aan en dat stuk deelde ik dus ook op LinkedIn want dat is tenslotte een plek voor ambities.  Veel mensen lazen het en er gebeurde geen rampen. Ambities kun je best delen, was mijn conclusie.

Twee weken later ging ik het volk in kast 1 controleren en ontdekte ik dat het met ambities ook ineens heel hard kan gaan. Ik had een zwerm onderaan de kast hangen. Mijn broedaflegger had niet genoeg onrust veroorzaakt en mijn koningin had alsnog besloten te vertrekken. Ik moest een zwerm scheppen en ik had 3 volken (en maar 2 kasten!).   Een hoop onhandig gepruts verder (er heeft zich prachtige haagwinde uitgezaaid onder mijn kast en daar hingen de bijen in) had ik een zwermpje in mijn 6 ramer. Ik fietste er mee naar standplaats 2 (mini-ambitie van de bucket-list) waar ik hem met water in de schaduw 3 dagen dicht wegzette tot de oriëntatie op de oude plek weg was. Het werd onverwacht 30 graden en ik was niet in Stad. Gevolg: meer verlies dan ik gehoopt had. Mijn kleine zwermpje was nu een heel klein zwermpje. Uitgebouwde raat erbij, beetje extra voer en het beste er van hopen.
 

Kast gekocht, kast geschilderd en natuurlijk een nummer 3 gekocht. Ergens tijdens het schilderen waaide die weg. Bijen op hoop van zegen overgezet en het zette niet aan. Weinig vlucht, zwarte bijen, heel weinig straten bezet?  Op vakantie verzon ik talloze scenario's en mogelijke oplossingen. Roof (waarom ben ik ook vergeten de vliegspleet te verkleinen)? Varroa? Een virus?. Moet ik ze ruimen? (Het hoort erbij maar dat had ik nou niet op mijn lijstje: 'wat ik nog eens zou willen doen' gezet.) Het nam bijna de trots op de eerste eigen geslingerde honing weg!

Thuis van vakantie met angst in het hart die kast open. En wat zag ik? Een levendig prachtig volk. Ruim groot genoeg om in te winteren! Op de terugweg ben ik meteen langs de bouwmarkt gefietst. Ik had een cijfer 3 nodig.

Dus met 3 volken op 2 plekken ga ik de winter in en in die winter ga ik babbelen over een 3e plek en een Sun Hive vlechten, gewoon omdat het kan!

Gaat nu alles goed bij dat imkeren? Nee, zo werkt dat niet in het leven. Net als bij elke ambitie loopt het wel eens anders.



Maar na een weekje
had ik mijn gezicht weer terug....  

Ambities voor beginners

Ik ben niet zo ambitieus. Of nee, ik ben wel ambitieus, maar ik kan daar niet zo veel mee. Ik heb had de neiging een ambitie op dezelfde manier te benaderen als de wens die je doet als je een vallende ster ziet. Je wenst heel vurig en praat er met niemand over want anders komt het niet uit. Bij vallende sterren heb ik wel eens gekregen wat ik wenste maar ik kan vrij slecht hardmaken dat er een oorzakelijk verband is. Bij ambities weet ik vrij zeker dat mijn methode niet werkt. 

Een reële ambitie is een haalbaar doel. Iets dat potentieel binnen je bereik ligt (een olympische medaille valt voor mij in de categorie: ga jij maar een avondje sterrenkijken), maar waar je naartoe moet werken. Waar je je voor moet ontwikkelen. Waar je dus anderen bij nodig hebt. Want in mijn eentje leer ik niks.

Toen ik in februari vorig jaar aan mijn imkercursus begon wist ik helemaal nog niet of ik wel bijen wilde. Het leek me boeiend en ik wilde iets leren. Zodra de praktijklessen begonnen, was ik verkocht. Ik wilde bijen, over een jaar of zo. Mijn docenten grinnikten daar eens om. Je leert het toch pas in de praktijk en waarom zou je eerst een jaar alles gaan vergeten wat wij je vertellen? Het feit dat ik met mijn handen die kast in durfde en tussen die wolken insecten durfde te staan, maakte me een beetje licht in het hoofd en voor ik het wist stond ik om me heen te roepen dat ik ergens een plek nodig had (en kreeg er nog een ook), recruteerde ik een partner zodat ik niet alleen op mijn neus zou gaan en werd ik lid van de vereniging van Carnica imkers omdat die beginnende imkers een volkje cadeau doen.  En dus kwam er een dag dat ik een bericht op mijn antwoordapparaat vond. Van een bedaarde, wat oudere imker uit Drenthe: 'Bel me even, ik heb een volkje voor je staan.' 

Het kwam voor geen meter uit. Op de dag dat ik de kast stond te schilderen, probeerden we ook heel hard thuiszorg voor mijn dementerende schoonmoeder en palliatieve zorg voor mijn stervende schoonvader te regelen. Maar ik wilde echt graag bijen. Ik had best heel redelijke excuses om het nog een tijdje uit of af te stellen. Maar ik wilde zo graag. Tegelijkertijd geloofde ik er nog weinig van.   

Het schilderen van die kast was daarom een beetje als het schilderen van de babykamer van je eerste kind. Je doet het omdat het verwacht wordt, alsof het zo hoort. Maar je gelooft toch niet echt dat daar een mensje in komt te wonen? Tijdens het schilderen was ik al wel een beetje trots. Ik was verder gekomen dan ik gedacht had met dat rare, voor mijn doen ambitieuze, ‘ik word imker’-project.  En nog niemand had me keihard uitgelachen.. De geheime angst achter mijn 'ambities houd je voor jezelf'- overtuiging.

Dus tijdens het schilderen, bedacht ik dat dat imkeren van mij wel een heel mooi oefenterrein is. Waar ik kan leren het net iets anders aan te pakken. En dus schreef ik een plannetje met ambities: Ik wil  kinderlessen geven, ik wil een mooie honingoogst, ik wil een volk of 5 op een stuk of 3 plekken. Ik wil ooit een toplattenkast en een vervolgcursus doen. En toen ik dat allemaal bedacht had, fietste ik langs de bouwmarkt en schafte voor 59 cent een bevestiging van mijn ambities aan.

Zo veel mensen vroegen mij het afgelopen jaar: 'Waarom staat er een 1 op jouw kast?' Omdat ik 5 kasten wil!  Mijn bijen kwamen levend de winter door, de honingkamer loopt mooi vol,  ik geef de komende maand iedere week wel een keer een kinderles, deze winter ga ik op vervolgcursus en kijk: kast 2 is geschilderd! Komende week maak ik een aflegger.

Ik ben er wel een beetje ambitieuzer van geworden! Dus let op ik wil nog veel meer in het leven en ik ga het hier delen!

Ik gaf een bijenles

Afgelopen dinsdag mocht ik, met 2 andere imkers,  groepen kleuters les geven over bijen. Ik ben dol op kleuters en op bijen en ik heb ook nog wel enige ervaring in lesgeven dus ik werd van dit verzoek behoorlijk blij.

En toen kwamen de kleuters. Ze huppelden van de schooltuin de bloementuin van de Wiershoeck op waar een prachtige bijenstal staat maar waar ook vlinders vliegen, slakken kruipen, bloemetjes bloeien en kippen scharrelen. Ze holden achter de kippen aan, wilden over hun nieuwe schoenen vertellen, verzamelden slakken alsof het knikkers waren en dachten dan ineens: “oh ja, we kwamen iets met bijen doen!”

Kleuters leren niet dat wat jij wilt dat ze leren. Ze leren alles wat er toevallig voorbijkomt en hun aandacht trekt. Dus als je ze iets wilt leren moet je het gewoon net wat interessanter maken dan wat  er verder voorbij kruipt. Wat kunnen jullie een mooie kippengeluiden maken. En jullie doen zelfs de vleugels erbij. Doe nu eens een bij na? En daar zoemden het hele stoere jongensgroepje. Toen konden we in de observatiekast kijken. Wat zien jullie. “Honing” “Heel veel bijen het zijn er misschien wel tienhonderd”. “Eentje met een rode stip…..”  Oh wat knap jij hebt de koningin gevonden!

Ik heb me kostelijk vermaakt en de kinderen ook en vermoedelijk hebben ze wel iets geleerd. Al is het maar het besef dat er nog veel dingen zijn waar ze nog wat over kunnen leren! De volgende keer dat ik bijenles mag geven komt groep 6. Daar kun je een gestructureerde les aangeven. Kleuters leren anders. ….

En toch? Stiekem denk ik dat ik in ieder geval nog wel een beetje een kleuter ben. Ik heb me het afgelopen half jaar op het leren van nieuwe vaardigheden gestort en ik leer eigenlijk ook het meest van de dingen die voorbij komen en mijn aandacht vangen. Iets meer dan een jaar geleden ging ik op een cursus om iets over bijen te leren. Ik leerde onderweg veel meer dan dat!  Ik leerde bijvoorbeeld

iets over netwerken, mezelf èn kleuters. Prachtige bijvangst! Net zo mooi als die slakken!

Bijen houden! Wat doe je dan eigenlijk?

De lente is begonnen, de zon schijnt regelmatig, de bloemetjes bloeien en mijn bijtjes gaan weer de hort op! Dat betekent dat ik me weer in mijn pak mag hijsen en een goed excuus heb om in de kast te kijken. Maar wat doe ik daar nu precies? Ik heb zo langzamerhand een redelijk lijstje van mensen die heel graag een keertje mee willen en ik ga mijn best doen om zo af en toe een excursie te organiseren maar voor het geval dat dat niet lukt en ook voor de mensen die bijen in theorie een heel stuk leuker vinden dan in de praktijk, ga ik het toch eens opschrijven. Wat doe ik nou met die beesten?

Maar eerst de disclaimer: Over bijenhouden worden boeken volgeschreven en dit wordt geen boek dus er mist informatie. Wil je meer lezen. Haal zo’n boek of boek een cursus!

Disclaimer 2: Er is niet 1 manier om bijen te houden. Sterker nog het gerucht wil dat als je een vraag aan 10 imkers stelt, je 11 antwoorden krijgt en mijn persoonlijke ervaring is dat dat klopt. Dus ben je het niet eens met wat ik doe? Reageer gerust dan voeg ik het toe in mijn ladebakje meningen waaruit ik kan kiezen!

En dan naar de kast. Dat is eerst thuis een hoop materiaal verzamelen. Vorige week was het tijd voor een uitgebreide voorjaarscontrole en toen nam ik mee:  Mijn overal, handschoenen, kastbeitel, ramenlichter, veger, 6-ramer (een klein bijenkastje),4 ramen met verse kunstraat, beroker met tabak, pen, papier, telefoon om foto’s te maken. 

En wat ga ik nu doen als ik bij de kast ben aangekomen? In principe vooral veel observeren. Wat gebeurt er? Hebben ze iets van me nodig? Eerst even op de vliegplank kijken. Is het druk? Komt er stuifmeel binnen? Ja het vliegt af en aan en de bijen storten zowat neer van de knalgele pollen. Je kunt stuifmeel heel goed zien zitten aan de poten van de bij. Het kan allerlei kleuren hebben en is voor de voeding van de larven van groot belang. Pak aan en handschoenen aan (zonder handschoenen imkeren is wel een ambitie maar niet bij de eerste controle van het jaar..)

Beroker aansteken. Bijen houden niet van rook. De geur van rook zorgt dat ze zich in de kast terugtrekken en dat werkt prettiger. Door de doorzichtige afdekplaat kan ik zien hoe druk het is. Het ziet er goed uit. Mijn volk groeit en is nu bijna even groot als Jetskes volk dat er naast staat. Nu hebben we bij een heel vlugge inspectie 2 weken geleden bij mij al broed gezien en bij haar nog niet dus het grote plan van vandaag is controleren of haar volk nog moergoed is (of er nog een koningin is).

Ik trek de dekplaat weg dat gaat niet makkelijk. Bijen bouwen niet alleen met was, ze plakken de kast ook aan elkaar met propolis, kithars gemaakt van bomenhars. Ruikt heel lekker en is een natuurlijk antibioticum en antischimmelmiddel. Om hem los te maken gebruik ik de kastbeitel (stiekem is dat gewoon een plamuurmes, ik heb een piepschuimkast dus ik hoef niet zo veel kracht te zetten als bij een houtenkast).

Nu gaan we in de kast kijken. Er hangen 11 ramen in waar van alles op kan gebeuren. Ik hang raam 1 (leeg wel door de bijen uitgebouwd) in mijn 6ramer. Nu kan ik raam 2 bekijken en opschuiven naar vak 1. Ook de ramen zitten vast dus daar zet ik de ramenlichter op. De werkbijen werken over het algemeen rustig door als je het raam uit de kast haalt. Ze kunnen ook niet vliegen, dat scheelt. Het raam moet dus boven de kast blijven. Valt er een af, gaat hij niet verloren. Zeker omdat ook mijn koningin er op kan zitten, en zonder haar geen volk! 

Raam 2 is een voerraam, wat gesloten voer (met een wasdekseltje erop) (vermoedelijk nog wat in het  door mij in het najaar gevoerd suikerwater). Maar er is ook open nectar en stuifmeel. Die nectar wordt dus uiteindelijk honing! Er wordt gehaald. Op raam 3 zit het eerste broed. Gesloten broed dat dikker is dan normaal broed. Hier komen darren uit (mannetjesbijen). Ik vertel wat ik zie. Jetske schrijft het op en als we in haar kast bezig draaien de zaken om.

 En vanaf raam vier begint mijn broednest. Het raam ziet er uit alsof mijn bijen de bijenboekjes ook gelezen hebben. Gesloten broed in het midden met daarom heen open broed. Je kunt (ook op de foto), de dikke witte larven zien zitten en daarom heen de eitjes. (ook te zien op de foto. Witte streepjes!) Een raam Brias (broed in alle stadia). En zo ga ik een aantal ramen door. En daar loopt ook Max, mijn koningin mooi nog meer eitjes te leggen. Alles gaat zijn gangetje. Ik ben tevreden en vervang slechts 4 oude vieze ramen aan het uiteinde van de kast door 4 ramen nieuwe kunstraat. Kast weer dicht en even op de varroala spieken. Sinds de jaren 80 hebben honingbijen in Nederland last van de varroamijt een parasiet die op de bij leeft en zijn eitjes legt in het broed. Varroa maakt de bijen gevoelig voor allerlei ziektes en bij een ernstige besmetting is je volk niet meer te redden. Ik heb daarom in december de bijen met oxaalzuur behandeld. Mijten leven niet zo lang en dode mijten vallen de kast uit daarom kan ik onder in de kast een la schuiven waarop ik de mijten kan tellen. Na een week ligt er niks. Ik ben tevreden!

 

Kast dicht en door naar Jetskes Kast. Daar is het iets spannender. We weten niet of er een moer is. We denken van wel. De bijen lijken ontspannen bezig maar toch maken we  eerst een plan. Wat doen we als er geen broed is? We besluiten dan een broedraam van mij in Jetskes kast te hangen. De bijen zullen daar dan een nieuwe koningin uitbroeden. Het was niet nodig. We hebben al snel een Brias raam te pakken en even later loopt koningin Combee zelf over het raam! Kun je haar zien? Een merkje heeft ze nog niet. Dat klusje volgt dit voorjaar ook nog. Ook deze kast is dicht. Tijd voor thee en tevredenheid!     

Volgende week weer kijken en als het weer een beetje meezit de honingkamer erop!